Граѓаните на САД во вторник ќе бираат претседател. Дали ќе гласаат за Доналд Трамп или Џо Бајден зависи од ставовите за – пандемијата, здравствената заштита, расните тензии, абортусот и економијата.
“Тоа веројатно ќе биде најважно на изборите во 2020-та година”, вели за DW Лаура Мерифилд Вилсон, професорка по политички науки на Универзитетот во Индијанаполис.
“Овие избори на многу начини станаа референдум за последните осум, девет месеци”, смета Ашвин Васан, професор на Универзитетот Колумбија во Њујорк.
Ковид
Во САД од Ковид-19 починале повеќе од 220.000 луѓе. Носењето маски, едноставна мерка која ја препорачале медицински експерти, се претворила во важно политичко прашање. И Трамп бил заразен, па тоа го спречило во одржување на големи предизборни собири помалку од две седмици.
Конзервативците велат дека без акциите на Трамп ситуацијата би била уште полоша. Либералите пак сметаат дека илјадници луѓе не би починале ако администрацијата на Трамп порано вовела рестрикции во сите држави и да ги слушала експертите за јавно здравство.
Здравствена заштита
Второ критично прашање е здравствената заштита. Тоа станало јасно на сослушување на Еми Конеј Берет, која Трамп ја избрал за празното место во Врховниот суд. Врховниот суд на САД по изборите ќе разгледува дали треба да се укине “ACA” – Закон за здравствена заштита, попознат како “Obamacare”. Трамп се обидува да го направи тоа откако ја преземал претседателската функција. Берет во минатото зборувала против “ACA”.
Коронавирусот исто така од здравствената заштита направил клучно прашање за гласачите.
Економија
“Економијата е императив за американските гласачи, посебно ако не и оди добро”, вели Вилсон. А не е добро. Пред пандемијата, Трамп имал тригодишен рекорд на здрава економија. Кон средината на април оваа година повеќе од 23 милиони Американци останале без работа. Тоа е 14,7 проценти невработени во однос на 3,5 проценти само два месеци порано.
Тоа е лоша вест за Трамп, кој постојано ја истакнувал силата на американската економија во текот на првите три години од својот мандат.
На демократскиот кандидат Џо Бајден му е полесно. Тој го обвинува Трамп за погрешно водење на економијата во текот на пандемијата и ветува дека со неговиот план “Build Back Better” работничката и средната класа на Америка ќе минат многу подобро отколку Трамп да биде претседател во наредните четири години.
Во ваквата ситуација е необично тешко за актуелниот претседател, бидејќи тој е на власт, раководи со политиката, одговорен е, вели Вилсон.
Расни тензии
Убиството на Џорџ Флојд, кое го извршила полицијата во Минеаполис во мај, го оживеало движењето “Black Lives Matter” ширум земјата. Расните тензии се дел од историјата на САД откако на брегот на Нова Англија пристигнале првите робови, но и ова лето, како што вели Вилсон, било историски момент.
Американци со сите бои на кожа не протестираат само против полициското насилство, туку и против тоа што тие го сметаат за систематски расизам во САД и повикуваат на голема полициска реформа, а некои дури и повикуваат на намалување на средствата за полиција.
Критиките на сметка на движењето во главно доаѓаат од конзервативци, кои се фокусирани на насилствата во текот на протестите во некои градови. Поради тоа Трамп ветил дека ќе ги врати законот и редот на улиците.
Демократите го критикуваат Трамп што поттикнува тензии наместо да го прави тоа што еден претседател треба да го прави – да ја обедини земјата.
Абортус
“Абортусот е пресуден во претседателската трка во 2020”, вели Вилсон. Тоа е тема која е најважна за поголем дел од базата на Трамп – протестанти со бела боја на кожата. Иако оваа група сочинува околу 15 проценти од американската популација, тие излегуваат на гласање во најголем број и во 2016-та година сочинувале една четвртина од сите гласачи.
На Инстаграм во групата против абортусот “Студенти за живот” пишува: “Го мразиме Трамп? Повеќе го мразиме абортусот”. На Трамп гледаат како дефинитивен избор против абортусот и тој бил првиот претседател кој присуствувал на протестите против абортусот наречени “Марш за живот”.
За Американците на спротивниот крај тоа е уште една причина да не гласаат за него. Абортусот е исто така важно прашање и за група демократски гласачи, вели Вилсон.